Hedefimiz Bilgi

Geleneksel Okçulukta Okun Teknik Sebeplerden Ötürü Saptığı Yönler ve Sebepleri

✅ Yukarı sapan ok :
1-) Çekiş eli başparmağının oka gereğinden fazla temas etmesi veya başparmağın kirişi çok fazla sıkması . Çok fazla sıkıldığı durumlarda tam çekişteki ok , kabzadan yukarıya doğru yükselir ve atış gerçekleştiğinde ok gitmesi gerektiği yerden çok daha yukarıya sapar . Sporcular bazen bu durumu fark etmeyip okun neden yukarıya saptığını anlamayabilir .
2-) Dügül noktasının olması gerekenden aşağıda olması .
3-) Yay kolunun gereğinden fazla yükseltilmesi .
4-) Atış sırasında ( hatralı veya hatrasız ) yayın yukarıya doğru hareket ettirilmesi .
5-) Çekiş mesafesinin normalden uzun olması .

✅ Aşağı sapan ok :
1-) Dügül noktasının olması gerekenden yukarıda olması .
2-) Atış sırasında ( hatralı veya hatrasız) yay kolunun aşağıya doğru gereğinden fazla hareket ettirilmesi .
3-) Tutuş esnasında yay kolunun yorulması .
4-) Çekiş mesafesinin kısa kalması .

✅ Sağa sapan ok :
1-) Çekiş eli işaret parmağının oka baskı yapmaması veya gereğinden fazla baskı yapması ( gereğinden fazla yapılan baskı çekiş ve tutuş esnasında okun doğrusal konumunu değiştirir ve çıkış esnasında okun çok daha fazla sapmasına sebep olur ) .
2-) Ferke sırasında çekiş eli işaret parmağı baskısının bırakılması / ferkenin dışarıya ( sporcudan uzağa ) doğru yapılması .
3-) Yay kolunun sağa kaçması .

✅ Sola sapan ok :
1-) Ferkenin içeriye ( sporcuya ) doğru yapılması .
2-) Yay kolunun sola kaçması .

NOT
❗Ferke kaynaklı problemler kiriş çıkışını etkilediği için okun yatay ve dikey eksende sapmasına yol açar .
❗ Kabzanın fazla sıkılması veya fazla gevşek bırakılması okun yatay ve dikey eksende sapmasına yol açar .
❗ Yay bileğinin normalden fazla bükülmesi okun yatay ve dikey eksende sapmasına yol açar .

YORUMLARDA ÖNEMLİ NOT VAR ⬇️⬇️⬇️

Geleneksel Okçulukta Baskın Göz

✅ Baskın göz kısaca beynin görsel bilgiyi işleme sırasında bir gözü diğer göze göre daha fazla referans almasıdır . Geleneksel okçulukta iki göz açık atış yapılması gerektiğinden ötürü bizler için önemli bir mevzudur ( Geleneksel okçulukta iki göz açık tutulmalıdır , gözlerden biri görürken diğeri derinliği ölçer ).

✅ Baskın gözümüzü nasıl öğrenebileceğimizi paylaştığım videoda gösterdim , iki elimizi üst üste çapraz bir şekilde koyarak küçük bir boşluk oluşturuyoruz , iki kişiyseniz dirseklerinizi kırmadan kolları göz hizasına kaldırarak karşınızdaki kişiye bakın ve karşınızdaki kişi size hangi gözünüzü kullandığınızı söylesin , eğer tek kişiyseniz videonun sonunda gösterdiğim gibi boşluktan karşınızdaki bir cisme bakmaya devam ederek ellerinizi gözünüze doğru getirin , hangi gözünüze getiriyorsanız o göz dominant gözünüz .
Peki öğrendikten sonra ne yapmamız gerekiyor biraz da bundan bahsedelim.

✅ İki göz açık şekilde hedefe odaklanırken "binoküler diplopi" dediğimiz durumdan ötürü iki adet yay görüntüsü oluşacaktır , burada baskın gözümüzün oluşturduğu görüntü bizim referans görüntümüzdür . Hangi görüntünün referans görüntü olduğunu anlamak için oluşan iki yay görüntüsünü de ayrı ayrı olacak şekilde kullanıp ok atarak bulabilirsiniz ( birkaç set solda oluşan görüntüyü kullanarak ok atın / birkaç set sağda oluşan görüntüyü kullanarak ok atın ) . Ancak olay bununla bitmiyor , doğru bir odaklanma için dominant gözünüzün tarafındaki eliniz çekiş eliniz olmalı ( sağ göz dominant-sağ el çekiş eli / sol göz dominant-sol el çekiş eli ).

DEVAMI YORUM KISMINDA
⬇️⬇️⬇️

Hatra ve Ferkenin Matematiksel / Fiziksel Olarak Etkileri

✅ Hatra sırasında okun kabzaya teması azalır, bunun sonucunda daha az yatay kuvvet ve vibrasyon oluşur , enerji okun boyuna gider , bu da salınımı azaltır . Aynı zamanda hatra sırasında okun fps'i bir miktar artar , bu artış enerjiyi etkileyecektir ( Kinetik enerji = 1/2mv² ) . Bu da okun penetrasyonunu ve menzilini artıracaktır . Ek olarak hatra sırasında yay ileriye doğru ivmelenir , bu da okun hafif bir hızla enerji almasını sağlar , ataleti daha kolay kırar (duran bir cismi hareket ettirmek hareket halindeki bir cismi hareket ettirmekten daha fazla enerji ister)

✅ Ferke ise kirişi daha temiz bırakmaya yarar , yan salınımı azaltıp enerji transferinin verimini artırır . Bu iki hareket birleştiğinde daha tutarlı bir trajectory ( okun havada izlediği yol/kavis ) oluşur . Bu sayede sürekli aynı şekilde yapılan hatra ve ferke daha isabetli sonuçlar almamızı sağlar 🫡

Geleneksel Türk Okçuluğu'nda hangi kaslar/uzuvlar hangi şekilde kullanılmalı?

🏹 Gergin/sıkı olması gereken kısımlar:

Yay Eli/Kolu
Küçük parmak
Yüzük parmağı
Orta parmak
Bilek
Dirsek

• Sol-sağ kürek kemiği
• Core bölgesi sağ taraf
• Sağ omuz
• Sağ-sol kalça
• Karın

Çekiş Eli/Kolu
Küçük parmak
Yüzük parmağı
Orta parmak
Başparmak
Dirsek
Biceps

🏹 Gevşek olması gereken kısımlar:

Yay Eli/Kolu
Başparmak ve bilek arası
İşaret parmağı
Başparmak
Omuz

Çekiş Eli/Kolu
İşaret parmağı
Dirsek ve bilek arası

• Sol oblik kası
• Göğüs
• Boyun
• Üst-alt dudak

🏹 Sabit olması gereken kısımlar

• Sol-sağ göz
• Kalp
• Ruh

Kaynakça
• Kitabü’n Fi İlmi’n-Nüşşab

Türk Okçuluğunda İsabetli Atış İçin Yapılması Gerekenler “Hatra ve Ferke”

Geleneksel Okçulukta dikkat edilmesi gereken birçok detay var. Bu detaylardan belki de en özeli doğru tutuş ve bırakışı sağlayan hatra ve ferkedir. Yaydan çıkan okun, okçuluk tabiriyle “temiz atış” olması için oldukça önemli olan bu hareketin elbette tamamlayıcı unsuru, doğru tutuştur.

Mevzu-i bahis hareketler, hem Osmanlı hem de Memlük okçuluk risalelerinde de hemen tüm tafsilatıyla izah edilir. Mesela, Ok Meydanı Şeyhi Abdullah Efendi’nin XVII. Yüzyılın ikinci yarısında kaleme aldığı, Kavâ’idü’r-Remy (Ok Atıcılığının Kuralları) isimli eserde bu usule dair önemli bilgiler vardır.

Söz konusu iki hareketin öncelikle izahatını yapmak meselenin tam olarak izah edilmesi için yerinde olacaktır:

Ferke: Yayın kirişini çeken elin, baş ve işaret parmaklarının bırakış anı itibariyle bir hilal gibi geriye doğru açılması.

Hatra: Yayı tutan elin okun çıkış anı itibariyle hedefine daha hızlı varması için yayın ileri doğru atılması.

Söz konusu usulle ilgili yukarıda belirtilen eserin 39b varağında şu ifadeler geçer: “Bir hafif hareketle hiç olmasa yarım arpa kadar kamçı/ferke yaparsa, oku daha şiddetli ve darplı çıkar.”, “…düz yumruk ile kürsüden bir parmak aşağı okun ucu geldiğinde , yarım nefesten daha az hafif bekletip, ondan sonra yen ağzına kadar kamçı yapsa ve ok dokunsa, kürsüden atılan oka göre yüz geze yakın daha fazla menzil alır.”

49a: “Oku atma anı geldiğinde, salavat parmağıyla baş parmak arasına gökten yağmur damlası sızmazdı.”, 40a: “…atıştan sonra şehadet parmağını ve baş parmağını açıp iki parmaktan hilal resmi çıkartmalıdır.”, 40b: “Hatra, yayın çekilip atışın yapılacağı anda sağ el ile atış yaptığında kabzayı tutan sol eli de ileri doğru hareket ettirerek oku da da hızlandırmaktır.”

Kavâ’idü’r-Remy, Abdullah El Katib, Çeviri: İlhan Uçar, İstanbul, 2025